لارستان

اطلاعات کلی

کشور :

ایران

استان :

فارس

مرکز :

لار

نام‌های پیشین:

لاد. گلار. ایراهستان

مردم

جمعیت

135000نفر[۱]

زبان‌های گفتاری:

لارستانی با گویش لاری و فارسی

مذهب:

اسلام(سنی) و (شیعه)

جغرافیای طبیعی

ارتفاع از سطح دریا :

۸۵۰ متر

داده‌های دیگر

پیش‌شماره تلفنی :

۰۷۸۱

تعداد بخش‌ها

مرکزی-جویم-بنارویه-صحرای باغ

شهرستان لارستان یکی از شهرستان‌های جنوبی استان فارس(براساس شنیده ها درحال الحاق به هرمزگان می باشد) ایران است. مرکز این شهرستان، شهر لار است. جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۲۲۳٬۲۳۵ نفر بوده‌است.[۱] لارستان از کانونهای دین زرتشتی و جایگاه آتشکده مهم آذرفرنبغ بوده‌است. مسلمان شدن مردم آنجا هم دیری به درازا انجامید. نام کهن لارستان، ایراهستان بوده‌است.

لارستان

لارستان با مساحت تقریبی ۲۶۰۰۰ کیلومتر مربع، در حدود ۴۵۰ آبادی بزرگ و کوچک توابع دارد. مرکز آن شهر لار است که در ۱۰۵ کیلومتری خنج و ۳۶۶ کیلومتری شهر شیراز قرار دارد.

در تاریخ ۱۱/۱۱/۱۳۸۸ بخش گراش، با جمعیت ۸۵۰۰۰ نفری خوداز لارستان جدا شده و شهرستان مستقلی بمرکزیت گراش ایجاد شد که این موضوع موجب اعتراض مردم لار شده و بیش از یک هفته لار در اعتصاب عمومی بود. در تاریخ ۳/۶/۱۳۸۹ فرمانداری ویژه لارستان که معاون استاندار فارس نیز هست در لار افتتاح گردید.

پیش از این خنج و لامرد و مهر نیز در دوران بعد از انقلاب و بستک و بندر لنگه در دوران قبل از انقلاب از لارستان جدا شده بودند. شهرستان لارستان با ۲۲۳۵۹۹ نفر جمعیت سومین شهرستان پرجمعیت استان بود که باایجاد شهرستان گراش، جمعیتش به ۲۰۰۲۳۵ نفر تقلیل یافت

لارستان کهن

در دوران قدیم به منطقه وسیعی از جنوب ایران ایالت لارستان اطلاق می‌شده‌است. که مشتمل بوده‌است از: بندر گمبرون(بندر عباس) ، بندر لنگه ، بستک ، خمير، جزاير تنب بزرگ و كوچك، هرمز، قشم، تارم، فرگ، فرامرزان، جناح، جهانكيريه، درز و سايبان، صحراي باغ، گاوبندي ( پارسيان )، بحرين، فين، جهرم ،لامرد ، مهر ، خنج ، اشكنان ، گله دار ، بنارويه، علامردشت ،گراش ، جویُم، اوز، بیرم، عسلویه ، شهرستان کنگان و گزدان تمام این مناطق جزء «ایالت لارستان» به مرکزیت لار بوده‌است.

«ابن بلخی» مورخ و جغرافی نویس قرن پنجم هجری در «فارس نامه» در توصیف و تشریح این ایالات پهناور نوشته است: « همه در بیابان است و گرمسیر و به هر دهی، حصاری محکم در میان بیابان.» از دوران قدیم مردم علاوه بر کشاورزی به پیشه وری و تجارت نیز مشغول بوده اند زیرا لارستان در راه تجاری پر رفت و آمدی قرار دارد که به بنادر خلیج فارس می رسد و در قرون وسطی لار اصولاً شهری تجاری بود. اکثریت ساکنان این منطقه ایرانی های لاری زبان هستند اما اقلیت هایی چون کرد، بلوچ،عرب، قشقایی ترک زبان و یهودی نیز در این منطقه سکونت داشته اند. لارستان در پارینه، سرزمینی با نام و نشان بود که آتشکده معروف « آذرفرنبغ» (آتش فره ایزدی) در کاریان آن واقع بوده است. آتشکده ای که امروز از آن تنها ویرانه ای به جا مانده است. از لحاظ زبان شناسی، «لاری» عضو جداگانه و کاملاً مستقل گروه زبان ها و لهجه های جنوب غربی ایرانی است. اما نبود مشخصات مهمی چون خط، سنت ادبی و همچنین نبود معیارهای اضافی زبان شناسی مانند استفاده زبان به منظور اداری یا آموزشی اجازه نمی دهند که با اطمینان «لاری» را زبان کامل بنامیم.

لارستان کهن از نظر مدیریتی سابقه طولانی در ایران دارد به طوری که زمانی محدوده لارستان بسیار وسیع و شامل منطقی نظیر بندر لنگه ، بستک ، بندر گمبرون( بندر عباس )، کنگان و لامرد بوده است. در طرح تقسیمات کشوری آبان ماه سال ۱۳۱۶ شهرستان لار و بندر لنگه یکی از تنها ۴۹ شهرستان ایران بود.

 

بخش‌ها و دهستانها

شهرها: لار و خور و لطیفی و

·          

 

شهرها: جویم

روستای مهم: لاورستان

شهرها: بنارویه

 

 زبان لارستانی

گویش لارستانی یا لاری گونه ای از فارسی, یکی از گویش ساکنان جنوبی استان فارس است، گرچه در بعضی از مناطق وروستاها اختلاف در لهجه وجود دارد ولی تمام لهجه‌ها مفهوم است، این گویش در جای جای لارستان نمودهای گوناگونی دارد که بیشتر این تفاوت‌ها در تلفظ واژگان است شایان به ذکر است گویش خنجی نیز در هم راستا و هم سطح با لاری قرار دارد که هردو گویش کلمات و واژگان قدیمی و فارسی اصیل را در بر دارند. خنجی و لاری

از جمله مناطقی که با این گویش شیرین، تنها با اندکی تفاوت صحبت میکنند: اوز ، خور(لار)،بنارویه ،بستک و جناح(هرمزگان)،بیرم ،گراش ،جویم ،کهنو(خنج)،فیشور ، گلار و فداغ...

رودخانه‌های لارستان

منابع

  1. ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۸۵ (فارسی). وب‌گاه رسمی مرکز آمار ایران. بازدید در تاریخ دی ۱۳۸۷.
  • استاد: اقتداری، لارستانی، احمد. (کتاب زبان لارستانی) . چاپ اول، ناشر: همسایه، تهران: سال ۱۳۸۴ خورشیدی.

بنیاد بازشناسی لارستان کهن

http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8903310092

http://www.jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878470353

http://www.irahestan.com